Rolnictwo i środowiskoISCO 6223
Szyper
Szyper to osoba, która dowodzi statkiem rybackim na wodach w strefie brzegowej i prowadzi operacje zarówno w części pokładowej, jak i w maszynowni.
Sprawdź się w minutę: szyper
Oceń 5 z 45 kluczowych umiejętności tego zawodu (europejska baza ESCO). Bez zakładania konta.
pracować w warunkach zewnętrznych
oceniać przegłębienie statków
konserwować produkty rybne
zapewniać pierwszą pomoc
korzystać z urządzeń do żeglugi
O zawodzie szyper
Szyper statku rybackiego planuje połowy, wybierając łowisko, czas wyjścia i narzędzia, oraz kontroluje nawigację, a połów prowadzi w granicach wyznaczonych obszarów, zgodnie z przepisami dotyczącymi rybołówstwa, krajowymi i międzynarodowymi. Zapewnia zgodność statku z przepisami: pilnuje dokumentów, wyposażenia ratunkowego i sprawności urządzeń. Po wybraniu sieci szyper odpowiada za konserwowanie produktów rybnych na pokładzie przez chłodzenie, solenie albo mrożenie.
Szyper zabezpiecza ładunek podczas sztauowania, czyli rozmieszczania w ładowni tak, aby nie przesunął się na fali i nie zmienił stateczności statku. Przed każdym wyjściem ocenia czynniki ryzyka i zagrożenia: pogodę, stan sprzętu, dostępną obsadę i stopień zmęczenia załogi. Odpowiada też za maszynownię, czyli za pracę silnika głównego i urządzeń pomocniczych.
Szkolenie pracowników wchodzi w zakres dowodzenia: szyper pokazuje, jak wybierać sieć, jak obsługiwać wyciągarkę i co robić, gdy ktoś wypadnie za burtę. Szyper musi też znać sektor rybołówstwa: gatunki, sezony, limity i rynek, na który trafia połów. W Polsce dyplomy uprawniające do dowodzenia statkiem rybackim oraz wymagane szkolenia określają przepisy wydane na podstawie ustawy o bezpieczeństwie morskim.
Europejskie ramy umiejętności
Umiejętności i obszary wiedzy wymagane dla tego zawodu na podstawie europejskiej klasyfikacji.
Niezbędne (45)
zarządzanie rybołówstwemzarządzanie rybołówstwemZasady, metody i sprzęt stosowane w zarządzaniu populacją, stosowane do połowów: koncepcja połowu, przyłów, nakład połowowy, maksymalny podtrzymywalny połów, różne metody pobierania próbek i sposób wy...sektor rybołówstwasektor rybołówstwaModel biznesowy sektora rybołówstwa, w tym działalności związanej z połowami rekreacyjnymi, na własne potrzeby i komercyjnymi, a także sektorów połowu, przetwórstwa i wprowadzania do obrotu.konwencja w sprawie międzynarodowych przepisów o zapobieganiu zderzeniom na morzukonwencja w sprawie międzynarodowych przepisów o zapobieganiu zderzeniom na morzuPodstawowe aspekty międzynarodowych regulacji mających na celu zapobieganie kolizjom na morzu, takie jak prowadzenie statków z wzajemną widocznością, światła i znaczniki nawigacyjne, podstawowe sygnał...narzędzia połowowenarzędzia połowoweIdentyfikacja różnych narzędzi wykorzystywanych w połowach i ich zdolności funkcjonalnych.ocena czynników ryzyka i zagrożeńocena czynników ryzyka i zagrożeńDokumentacja dotycząca bezpieczeństwa oraz wszelkie komunikaty i informacje związane z bezpieczeństwem.kodeks odpowiedzialnego rybołówstwakodeks odpowiedzialnego rybołówstwaOrganizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) - Kodeks odpowiedzialnego rybołówstwa oraz wytyczne dla zawodowych rybaków.Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statkiMiędzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statkiPodstawowe zasady i wymogi określone w międzynarodowym rozporządzeniu w sprawie zapobiegania zanieczyszczaniu morza przez statki (MARPOL): Przepisy dotyczące zapobiegania zanieczyszczeniu przez ropę n...psucie się produktów rybnychpsucie się produktów rybnychProces rozkładu i psucia się produktów rybnych: procesy fizyczne, enzymatyczne, mikrobiologiczne i chemiczne zachodzące po odłowieniu.sprzęt bezpieczeństwa statkusprzęt bezpieczeństwa statkuZdobywanie teoretycznej i praktycznej wiedzy na temat sprzętu bezpieczeństwa stosowanego na statkach, w tym łodzi ratunkowych, kół ratunkowych, drzwi wodoszczelnych i drzwi przeciwpożarowych, systemów...przepisy dotyczące rybołówstwaprzepisy dotyczące rybołówstwaBadanie i analiza różnych podejść do zarządzania rybołówstwem z uwzględnieniem traktatów międzynarodowych i norm branżowych w celu analizy przepisów dotyczących zarządzania rybołówstwem.meteorologia morskameteorologia morskaDziedzina naukowa, która interpretuje informacje meteorologiczne i stosuje je w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu morskiego.statki rybackiestatki rybackieOkreślenie różnych elementów i wyposażenia statków rybackich.zagrożenia związane z prowadzeniem operacji połowowychzagrożenia związane z prowadzeniem operacji połowowychOgólne czynniki ryzyka występujące w pracy na kutrach rybackich oraz szczególne ryzyko występujące tylko w przypadku niektórych sposobów połowu. Zapobieganie zagrożeniom i wypadkom.światowy morski system łączności alarmowej i bezpieczeństwaświatowy morski system łączności alarmowej i bezpieczeństwaUzgodniony na szczeblu międzynarodowym zbiór procedur bezpieczeństwa, rodzajów sprzętu i protokołów komunikacyjnych stosowanych w celu zwiększenia bezpieczeństwa i ułatwienia ratowania zagrożonych sta...jakość produktów rybnychjakość produktów rybnychCzynniki wpływające na jakość wyrobów rybnych. Na przykład różnice między gatunkami, wpływ narzędzi połowowych i wpływ pasożytów na zachowanie jakości.prowadzić szkolenia z zakresu bezpieczeństwa na pokładzieprowadzić szkolenia z zakresu bezpieczeństwa na pokładzieOpracowywanie i wdrażanie programów szkolenia w zakresie bezpieczeństwa na pokładzie.pracować w warunkach zewnętrznychpracować w warunkach zewnętrznychZdolność radzenia sobie z różnymi warunkami klimatycznymi, takimi jak ciepło, deszcz, zimno lub silny wiatr.oceniać przegłębienie statkówoceniać przegłębienie statkówOceniać stabilność przegłębienia statków, odnosząc się do stabilności statku, gdy jest on w stanie statycznym.konserwować produkty rybnekonserwować produkty rybneUmieszczać i klasyfikować produkty rybne w celu właściwej konserwacji. Utrzymywać odpowiednie warunki ochrony produktów rybołówstwa.zapewniać pierwszą pomoczapewniać pierwszą pomocPoddawać resuscytacji krążeniowo-oddechowej lub procedurom pierwszej pomocy w celu udzielenia pomocy chorym lub rannym do czasu uzyskania pełnej opieki medycznej.przygotowywać ćwiczenia bezpieczeństwa na statkachprzygotowywać ćwiczenia bezpieczeństwa na statkachPlanować i wykonywać regularne ćwiczenia bezpieczeństwa na statkach pasażerskich i handlowych. maksymalizować bezpieczeństwo w potencjalnie niebezpiecznych sytuacjach.korzystać z urządzeń do żeglugikorzystać z urządzeń do żeglugiKorzystać z urządzeń do żeglugi, np. z kompasu, sekstantu, pomocy nawigacyjnych, takich jak latarnie lub boje, radarów, satelitów i systemów komputerowych, w celu nawigacji statków po drogach wodnych....gasić pożarygasić pożaryWybierać odpowiednie substancje i metody gaszenia pożarów w zależności od ich wielkości, takie jak woda i różne środki chemiczne. Stosować aparaty oddechowe.zabezpieczać ładunek podczas sztauowaniazabezpieczać ładunek podczas sztauowaniaBezpieczne sztauowanie ładunków z podstawową wiedzą na temat metod sztauowania; zapewnianie sprawnego i bezpiecznego transportu towarów.prowadzić działania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa żeglugiprowadzić działania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa żeglugiRozpoznawać niebezpieczne sytuacje i prowadzić działania następcze zgodnie z przepisami bezpieczeństwa. Niezwłocznie informować kierownictwo statku. Używać osobistego wyposażenia ochronnego i ratownic...oceniać stabilność statkówoceniać stabilność statkówOceniać dwa rodzaje stateczności statków: poprzeczną i podłużną.komunikować się za pomocą światowego morskiego systemu łączności alarmowej i bezpieczeństwakomunikować się za pomocą światowego morskiego systemu łączności alarmowej i bezpieczeństwaWysyłać ostrzeżenia w przypadku zagrożenia, wykorzystując w tym celu dowolny z różnych systemów radiokomunikacyjnych GMDSS, tak aby zapewnić bardzo duże prawdopodobieństwo otrzymania ostrzeżenia przez...zapobiegać zanieczyszczeniom morzazapobiegać zanieczyszczeniom morzaOrganizować i monitorować ochronę środowiska, stosując przepisy dotyczące zapobiegania zanieczyszczeniom na morzu.oszacowywać stan zasobów rybnychoszacowywać stan zasobów rybnychRozpoznawać podstawowe dane biologiczne w celu oszacowania stanu łowiska. Rozpoznawać złapane gatunki poprzez prostą obserwację i porównywać liczebność i wielkość połowów z tymi z poprzednich okresów.zarządzać planami awaryjnymi dotyczącymi statkówzarządzać planami awaryjnymi dotyczącymi statkówOrganizować działania i zarządzać nimi w sytuacjach awaryjnych związanych z zalaniem, opuszczeniem statku, przeżyciem na morzu oraz poszukiwaniami i ratowaniem rozbitków zgodnie z planami awaryjnymi d...prowadzić manewry podczas połowówprowadzić manewry podczas połowówWykonywać operacje związane ze strzelaniem i holowaniem, aby uzyskać optymalną wydajność, przestrzegając przepisów dotyczących odpowiedzialnych połowów i środków bezpieczeństwa.przetrwać na morzu w przypadku opuszczenia statkuprzetrwać na morzu w przypadku opuszczenia statkuRozpoznawać sygnały zbiórki i jakie sytuacje awaryjne one sygnalizują. Zachowywać zgodność z ustalonymi procedurami. Założyć kamizelkę ratunkową lub kombinezon ratunkowy i je używać. Bezpiecznie skaka...zapewniać zgodność statków z przepisamizapewniać zgodność statków z przepisamiKontrolować statki, części i wyposażenie statku, zapewniać zgodność ze standardami i specyfikacjami.przeprowadzać nawigację wodnąprzeprowadzać nawigację wodnąZapewnienie, aby statek posiadał aktualne i odpowiednie mapy oraz właściwe dokumenty żeglarskie. Prowadzenie procesu przygotowywania sprawozdań z podróży, planu trasy jednostki pływającej, sprawozdań ...zarządzać przeładunkiem towarówzarządzać przeładunkiem towarówBezpieczne zarządzanie elementami mechanicznymi w ramach załadunku i rozładunku statków oraz magazynów. Organizowanie ustawienia i zdejmowania produktów w celu zagwarantowania stabilności statku.koordynować działania związane z połowamikoordynować działania związane z połowamiOrganizowanie działań dotyczących przetwarzania ryb w celu uniknięcia pogorszenia stanu produktów rybnych. Sprawdzanie czystości pokładu i wyposażenia do połowów przed załadunkiem i manipulacją. Kontr...rozpoznawać nieprawidłowości na pokładzierozpoznawać nieprawidłowości na pokładzieOkreślenie anomalii i nieprawidłowości na pokładzie statku, ocenianie ich oraz podejmowanie odpowiednich działań w celu przywrócenia normalnego funkcjonowania statku. Sprawdzanie wszystkich systemów (...oceniać ławice ryboceniać ławice rybInterpretować informacje uzyskane przy użyciu sprzętu elektronicznego i innych środków stosowanych w rybołówstwie w celu oceny charakterystyki ławicy ryb.schedule fishingschedule fishingDesign and implement more effective fishing manoeuvres; given the meteorological conditions and the extractive system.prowadzić wachty nawigacyjne w celu zapewnienia bezpieczeństwaprowadzić wachty nawigacyjne w celu zapewnienia bezpieczeństwaPrzestrzegać zasad dotyczących trzymania wachty nawigacyjnej. Przejmować, przyjmować i przekazywać wachtę. Sterować statkiem i realizować rutynowe obowiązki wykonywane podczas wachty. Stosować się do ...zapewniać wsparcie podczas manewrów statkuzapewniać wsparcie podczas manewrów statkuUczestniczenie w manewrach w porcie: cumowanie, kotwiczenie i inne operacje cumownicze. Przyczynianie się do bezpieczeństwa obserwacji nawigacyjnych.szkolić pracownikówszkolić pracownikówSzkolenie i kierowanie pracownikami w procesie, w którym są nauczane umiejętności niezbędne do przyszłej pracy. Organizowanie działań mających na celu wprowadzenie pracy i systemów lub poprawę działan...pływaćpływaćPoruszanie się w wodzie za pomocą kończyn.obsługiwać układ napędowy na statkuobsługiwać układ napędowy na statkuUruchamiać, a następnie obserwować parametry pracy układu napędowego statku. Sprawdzać parametry operacyjne generatorów elektrycznych w rozdzielnicy, źródła zasilania oraz sprzęt elektryczny i elektro...obsługiwać sprzęt ratowniczy na statkuobsługiwać sprzęt ratowniczy na statkuObsługiwać łodzie ratownicze i jednostki ratunkowe. Wodować łodzie zgodnie z wymaganiami i obsługiwać ich wyposażenie. Dbać o ocalałych i jednostki ratunkowe po opuszczeniu statku. Korzystać z urządze...
Opcjonalne (22) — pokaż
kąt natarcia żaglakąt natarcia żaglaKąt natarcia żagla określający orientację statku w stosunku do kierunku wiatru.wydawać polecenia ustnewydawać polecenia ustnePrzekazywanie jasnych instrukcji. Zapewnianie, że komunikaty są zrozumiałe i poprawnie przestrzegane.opracowywać plany rozmieszczenia i mocowania ładunkuopracowywać plany rozmieszczenia i mocowania ładunkuOpracowywać plany rozmieszczenia i mocowania ładunku; posiadać wiedzę o systemach balastowych i załadunku towarów.zarządzać budżetamizarządzać budżetamiPlanować i monitorować budżet oraz składać sprawozdania na jego temat i przygotowywać ustalone budżety produkcyjne.reagować na zmiany w sektorze rybołówstwareagować na zmiany w sektorze rybołówstwaDziałać w sposób zdecydowany i na czas w nieoczekiwanych i szybko zmieniających się sytuacjach na łowisku.koordynować pasażerówkoordynować pasażerówSpotykać się z pasażerami statków wycieczkowych, aby pomóc im zorganizować wycieczki poza statkiem. Oprowadzać gości podczas wycieczek, takich jak wędkarstwo sportowe, wędrówki i przeczesywanie plaży....prowadzić dziennik połowowyprowadzić dziennik połowowyProwadzić wymagane dzienniki zgodnie z praktyką i w ustalonych formatach.korzystać z różnych kanałów komunikacjikorzystać z różnych kanałów komunikacjiKorzystać z różnych kanałów komunikacji, takich jak komunikacja werbalna, odręczna, cyfrowa i telefoniczna w celu konstruowania i udostępniania pomysłów lub informacji.monitorować poziom zapasówmonitorować poziom zapasówOceniać, ile zapasów jest zużywanych i określać, co należy zamówić.komunikować się w sposób zrozumiały z pasażeramikomunikować się w sposób zrozumiały z pasażeramiZrozumiale wyrażać się w kontaktach z podróżnymi; przekazywać informacje dotyczące ich planu podróży. Informować pasażerów o zbliżaniu się do celu podróży.zapewniać pasażerom komfortowe warunkizapewniać pasażerom komfortowe warunkiZapewniać bezpieczeństwo i komfortowe warunki pasażerom pociągów; pomagać pasażerom przy wsiadaniu do pociągu i wysiadaniu z niego, używając w razie konieczności środków mechanicznych. Odpowiadać na w...przygotowywać sprzęt rybackiprzygotowywać sprzęt rybackiPrzygotowywać sprzęt rybacki i pokład statku, aby zapewnić udany połów. Koordynować załogi w ramach tej operacji.komunikować się w warunkach plenerowychkomunikować się w warunkach plenerowychKomunikować się z uczestnikami w więcej niż jednym języku Unii Europejskiej; zarządzać kryzysem zgodnie z wytycznymi i uznawać znaczenie właściwego zachowania w sytuacjach kryzysowych.zarządzać komunikacją w sytuacjach kryzysowych w kopalnizarządzać komunikacją w sytuacjach kryzysowych w kopalniKierować i koordynować procedury komunikacji w sytuacjach awaryjnych. Odpowiednio instruować osoby dzwoniące i informować je o wszelkich działaniach ratowniczych. Ostrzegać i wysyłać personel ratunkow...radzić sobie w trudnych sytuacjach podczas działań połowowychradzić sobie w trudnych sytuacjach podczas działań połowowychRadzić sobie w trudnych sytuacjach na morzu, mając na uwadze ustalone cele i terminy. Radzić sobie z frustracją związaną m.in. z utratą dochodów i połowu.udzielać informacji pasażeromudzielać informacji pasażeromUprzejmie i efektywnie udzielać pasażerom prawidłowych informacji; przestrzegać etykiety, udzielając pomocy niepełnosprawnym podróżnym.radzić sobie z trudnymi okolicznościami w sektorze rybołówstwaradzić sobie z trudnymi okolicznościami w sektorze rybołówstwaSprawnie dostosowywać się do zmieniających się okoliczności i zachowywać spokój w stresujących sytuacjach podczas działań połowowych.pracować w wielokulturowym środowisku rybackimpracować w wielokulturowym środowisku rybackimWspółdziałanie i komunikowanie się z osobami oraz grupami pochodzącymi z różnych kultur i środowisk w ramach operacji połowowych.posługiwać się terminologią żeglarską w języku angielskimposługiwać się terminologią żeglarską w języku angielskimKomunikowanie się w języku angielskim, w którym wykorzystuje się język używany w rzeczywistych sytuacjach na pokładzie statków, w portach i w innych miejscach łańcucha żeglugowego.odczytywać plany rozmieszczenia i mocowania ładunkuodczytywać plany rozmieszczenia i mocowania ładunkuCzytać i rozumieć treści planów rozmieszczenia i mocowania różnych rodzajów ładunku.dokonywać pomiaru głębokości wodydokonywać pomiaru głębokości wodyDokonywać pomiaru głębokości zbiorników wody przy użyciu przyrządów do pomiaru głębokości, takich jak głębokościomierz.być przyjaznym w stosunku do pasażerówbyć przyjaznym w stosunku do pasażerówNawiązywanie kontaktów z pasażerami zgodnie z oczekiwaniami dotyczącymi współczesnego zachowania społecznego, szczególną sytuacją i kodeksem postępowania danej organizacji. Porozumiewanie się w sposób...
Powiązane zawody
Zawody, które wymagają wielu tych samych kluczowych umiejętności, więc przejście do nich jest najkrótsze.
rybak przybrzeżnyWspólne kluczowe umiejętności: 39kapitan statku rybackiegoWspólne kluczowe umiejętności: 39bosmanWspólne kluczowe umiejętności: 17rybakWspólne kluczowe umiejętności: 14obserwator połowówWspólne kluczowe umiejętności: 14rybak rybołówstwa dalekomorskiegoWspólne kluczowe umiejętności: 13kapitan żeglugi śródlądowejWspólne kluczowe umiejętności: 12pomocnik starszego mechanika statku rybackiegoWspólne kluczowe umiejętności: 11
Najczęstsze pytania
Czym zajmuje się szyper?
Szyprowie pracują na statkach rybackich na wodach w strefie brzegowej, prowadząc operacje w części pokładowej i w maszynowni. Kontrolują nawigację oraz poławiają i konserwują ryby w granicach wyznaczonych obszarów zgodnie z przepisami krajowymi i międzynarodowymi.
Jakich umiejętności wymaga zawód szyper?
Zawód szyper wymaga 45 kluczowych umiejętności, m.in.: zarządzanie rybołówstwem, sektor rybołówstwa, konwencja w sprawie międzynarodowych przepisów o zapobieganiu zderzeniom na morzu, narzędzia połowowe, ocena czynników ryzyka i zagrożeń.
Czy AI zastąpi zawód szyper?
Wskaźnik zagrożenia AI dla zawodu szyper wynosi 23/100 (niskie ryzyko). Najbardziej narażone na automatyzację umiejętności: monitorować poziom zapasów, prowadzić dziennik połowowy, zarządzać budżetami. Najbardziej odporne: psucie się produktów rybnych, pracować w warunkach zewnętrznych, pływać.
Ryzyko zastąpienia przez AI
23/ 100
Niskie ryzyko
Niskie ryzykoWysokie ryzyko
Umiejętności najbardziej zagrożone przez AI
Umiejętności odporne na automatyzację
Informacje w skrócie
SektorRolnictwo i środowisko
Kod zawodu (KZiS)315217
Grupa ISCOLeśnicy i rybacy
Umiejętności niezbędne45
Dane rynkowe — Polska
Wynagrodzenie (miesięcznie, brutto)2,500 — 5,000 złMediana: 3,500 złSzacunek brutto dla całej grupy zawodów (klasyfikacja ISCO), na podstawie średnich rynkowych z 2025 r., a nie dla tego jednego zawodu. Rzeczywiste zarobki mogą się różnić.
PopytMalejący
Tryb pracy
Stacjonarnie 95%Hybrydowo 5%Zdalnie 0%
Czy szyper jest dla Ciebie?
Zrób darmowy, 10-minutowy Portret Kariery i sprawdź, jaki kierunek kariery pasuje do Twoich motywacji i mocnych stron.
Zrób darmowy test