Wskaźnik ryzyka AI: jak liczymy wynik

Wskaźnik ryzyka AI (AI Disruption Index) Nestorbota przypisuje każdemu z 2982 zawodów z europejskiej klasyfikacji ESCO wynik od 0 do 100. Na tej stronie wyjaśniamy, skąd bierze się ten wynik, co mówi, a czego nie mówi, i jak go cytować.

Wersja metody 1 · ostatnia aktualizacja strony 19 listopada 2026

Co mierzy wynik

Wynik szacuje, jaką część pracy w danym zawodzie, opisanej przez jego umiejętności, mogłyby przejąć narzędzia AI i automatyzacja. 0 oznacza prawie nic, 100 prawie wszystko.

Opisuje zawód jako całość, tak jak definiuje go ESCO. Nie jest prognozą utraty miejsc pracy, nie dotyczy konkretnej osoby, pracodawcy ani kraju i nie jest prawdopodobieństwem.

Z jakich danych korzystamy

  • ESCO w wersji 1.2.1, czyli klasyfikacja zawodów i umiejętności Komisji Europejskiej: 2982 zawody oraz 13 559 umiejętności i obszarów wiedzy.
  • 120 086 powiązań między zawodami a umiejętnościami. Każde jest oznaczone jako kluczowe (64 308) albo dodatkowe (55 778) dla danego zawodu.
  • Kod ISCO-08 każdego zawodu, podany w ESCO.

Wynik nie uwzględnia ofert pracy, zarobków ani tego, jak szybko pracodawcy wdrażają AI.

Krok 1: dwie oceny dla każdej umiejętności

Każda umiejętność dostała dwie oceny w skali od 0 do 1:

  • Podatność na automatyzację: na ile prawdopodobne jest, że AI lub roboty wykonają tę czynność na poziomie człowieka w ciągu 3–5 lat.
  • Wsparcie ze strony AI: na ile narzędzia AI pomagają osobie z tą umiejętnością pracować więcej lub lepiej.

13 211 umiejętności (97%) ocenił 16–17 marca 2026 r. model językowy Claude Haiku 4.5 firmy Anthropic. Przy każdej umiejętności widział jej nazwę, rodzaj i początek opisu z ESCO oraz nasze pisemne wytyczne z przykładami: na przykład rutynowa praca z tekstem lub danymi dostaje wysoką ocenę, a praca fizyczna w nieprzewidywalnym otoczeniu i bezpośrednia opieka nad ludźmi niską.

Pozostałe 348 umiejętności dostało stałe wartości według prostych reguł opartych na rodzaju umiejętności i słowach w nazwie (na przykład 0,45 dla obszarów wiedzy).

Każda umiejętność trafiła też do jednej z czterech grup: wysokie ryzyko (podatność 0,60 lub więcej), umiarkowane (od 0,35 do 0,59), niskie (poniżej 0,35) albo wzmacniana przez AI (podatność poniżej 0,45 i wsparcie 0,55 lub więcej).

Krok 2: od umiejętności do zawodu

Dla każdego zawodu łączymy oceny wszystkich jego umiejętności w trzy liczby od 0 do 100. Pokazujemy je na każdej stronie ryzyka AI:

  • Zagrożenie umiejętności: średnia podatność na automatyzację umiejętności zawodu, w której umiejętność kluczowa liczy się 1,5 raza, a dodatkowa 0,7 raza.
  • Automatyzacja zadań: udział umiejętności zawodu z grupy wysokiego ryzyka plus połowa udziału umiejętności z grupy umiarkowanego ryzyka.
  • Wzmocnienie AI: suma ocen wsparcia wyższych niż 0,5, podzielona przez liczbę wszystkich umiejętności zawodu.

Wynik bazowy = 0,5 × zagrożenie umiejętności + 0,3 × automatyzacja zadań − 0,2 × wzmocnienie AI

Wynik zaokrąglamy i utrzymujemy w zakresie od 0 do 100. Wzmocnienie AI obniża wynik: tam, gdzie AI głównie pomaga ludziom w pracy, mniej prawdopodobne jest, że ją przejmie.

Krok 3: kalibracja

17 marca 2026 r. ten sam model językowy przejrzał wyniki bazowe w niewielkich partiach. Widział tylko nazwy zawodów i ich wyniki oraz wytyczne z typowymi poziomami (na przykład 55 lub więcej dla pracy polegającej głównie na przetwarzaniu tekstu lub danych, od 15 do 35 dla pracy fizycznej w nieprzewidywalnym otoczeniu) i docelowym rozkładem z medianą około 50. Jeśli uznał, że wynik odbiega o więcej niż 8 punktów, proponował nowy i to on stawał się wynikiem końcowym.

Ten krok zmienił 2411 z 2982 wyników (81%), głównie w górę: mediana zmiany to 11 punktów, a średni wynik wzrósł z 29 do 45. Wynik końcowy łączy więc wzór oparty na umiejętnościach z oceną modelu i może się różnić od tego, co dałyby same trzy liczby pokazane na stronie.

Piszemy o tym otwarcie, bo to wpływa na sposób czytania wyniku: lepiej nadaje się do porównywania zawodów między sobą niż do mierzenia bezwzględnego poziomu ryzyka.

Poziomy ryzyka

WynikPoziomLiczba zawodów
0–14Bardzo niskie243
15–34Niskie826
35–54Umiarkowane890
55–74Wysokie706
75–100Bardzo wysokie317

Mediana wyniku dla wszystkich zawodów wynosi 44.

Co jeszcze pokazuje strona ryzyka AI

  • Najbardziej zagrożone umiejętności: pięć umiejętności zawodu z najwyższą podatnością na automatyzację.
  • Najbardziej odporne umiejętności: pięć z najniższą podatnością.
  • Umiejętności wzmacniane przez AI: do pięciu umiejętności z najwyższą oceną wsparcia powyżej 0,5.
  • Bezpieczniejsze pokrewne zawody i ścieżki rozwoju: zawody z tej samej grupy ISCO z wyraźnie niższym wynikiem, wybrane podczas liczenia wyników.
  • Zawody o podobnym wyniku: z tej samej grupy ISCO, w granicach 5 punktów.
  • Teksty opisowe napisał 28 marca 2026 r. ten sam model językowy na podstawie wyniku i list umiejętności.

Ograniczenia

  • Oceny to szacunki modelu językowego według naszych wytycznych. Nie zostały porównane z badaniem rzeczywistych zadań w pracy ani z danymi z rynku pracy.
  • Wynik opiera się na opisie zawodu w ESCO. Ta sama nazwa stanowiska oznacza w praktyce różną pracę u różnych pracodawców, w różnych krajach i na różnych szczeblach.
  • Nie uwzględnia zarobków, kosztów, przepisów, tempa wdrażania AI przez pracodawców ani popytu na daną pracę.
  • Kalibracja przybliżyła wyniki do wybranego rozkładu, więc różnice między zawodami mówią więcej niż pojedyncza liczba.
  • Wyniki pokazują stan z marca 2026 r., a narzędzia AI szybko się zmieniają.

Aktualizacje

Wszystkie wyniki policzyliśmy 17 marca 2026 r. i od tego czasu ich nie zmienialiśmy. Gdy przeliczymy je ponownie, na przykład po nowej wersji ESCO albo po zmianie metody, na tej stronie pojawi się data i opis zmian.

Jak cytować

Nestorbot (2026). Wskaźnik ryzyka AI (AI Disruption Index), wersja metody 1 (wyniki z 17 marca 2026 r.). https://www.nestorbot.com/pl/disruption/methodology

Cytując wynik konkretnego zawodu, podaj link do jego strony ryzyka AI, na przykład https://www.nestorbot.com/pl/disruption/jubiler.

Dane o zawodach i umiejętnościach: klasyfikacja ESCO v1.2.1, © Unia Europejska, https://esco.ec.europa.eu

Sprawdź ryzyko AI dla swojego zawodu →