Wskaźnik ryzyka AI: jak liczymy wynik
Wskaźnik ryzyka AI (AI Disruption Index) Nestorbota przypisuje każdemu z 2982 zawodów z europejskiej klasyfikacji ESCO wynik od 0 do 100. Na tej stronie wyjaśniamy, skąd bierze się ten wynik, co mówi, a czego nie mówi, i jak go cytować.
Wersja metody 1 · ostatnia aktualizacja strony 19 listopada 2026
Co mierzy wynik
Wynik szacuje, jaką część pracy w danym zawodzie, opisanej przez jego umiejętności, mogłyby przejąć narzędzia AI i automatyzacja. 0 oznacza prawie nic, 100 prawie wszystko.
Opisuje zawód jako całość, tak jak definiuje go ESCO. Nie jest prognozą utraty miejsc pracy, nie dotyczy konkretnej osoby, pracodawcy ani kraju i nie jest prawdopodobieństwem.
Z jakich danych korzystamy
- ESCO w wersji 1.2.1, czyli klasyfikacja zawodów i umiejętności Komisji Europejskiej: 2982 zawody oraz 13 559 umiejętności i obszarów wiedzy.
- 120 086 powiązań między zawodami a umiejętnościami. Każde jest oznaczone jako kluczowe (64 308) albo dodatkowe (55 778) dla danego zawodu.
- Kod ISCO-08 każdego zawodu, podany w ESCO.
Wynik nie uwzględnia ofert pracy, zarobków ani tego, jak szybko pracodawcy wdrażają AI.
Krok 1: dwie oceny dla każdej umiejętności
Każda umiejętność dostała dwie oceny w skali od 0 do 1:
- Podatność na automatyzację: na ile prawdopodobne jest, że AI lub roboty wykonają tę czynność na poziomie człowieka w ciągu 3–5 lat.
- Wsparcie ze strony AI: na ile narzędzia AI pomagają osobie z tą umiejętnością pracować więcej lub lepiej.
13 211 umiejętności (97%) ocenił 16–17 marca 2026 r. model językowy Claude Haiku 4.5 firmy Anthropic. Przy każdej umiejętności widział jej nazwę, rodzaj i początek opisu z ESCO oraz nasze pisemne wytyczne z przykładami: na przykład rutynowa praca z tekstem lub danymi dostaje wysoką ocenę, a praca fizyczna w nieprzewidywalnym otoczeniu i bezpośrednia opieka nad ludźmi niską.
Pozostałe 348 umiejętności dostało stałe wartości według prostych reguł opartych na rodzaju umiejętności i słowach w nazwie (na przykład 0,45 dla obszarów wiedzy).
Każda umiejętność trafiła też do jednej z czterech grup: wysokie ryzyko (podatność 0,60 lub więcej), umiarkowane (od 0,35 do 0,59), niskie (poniżej 0,35) albo wzmacniana przez AI (podatność poniżej 0,45 i wsparcie 0,55 lub więcej).
Krok 2: od umiejętności do zawodu
Dla każdego zawodu łączymy oceny wszystkich jego umiejętności w trzy liczby od 0 do 100. Pokazujemy je na każdej stronie ryzyka AI:
- Zagrożenie umiejętności: średnia podatność na automatyzację umiejętności zawodu, w której umiejętność kluczowa liczy się 1,5 raza, a dodatkowa 0,7 raza.
- Automatyzacja zadań: udział umiejętności zawodu z grupy wysokiego ryzyka plus połowa udziału umiejętności z grupy umiarkowanego ryzyka.
- Wzmocnienie AI: suma ocen wsparcia wyższych niż 0,5, podzielona przez liczbę wszystkich umiejętności zawodu.
Wynik bazowy = 0,5 × zagrożenie umiejętności + 0,3 × automatyzacja zadań − 0,2 × wzmocnienie AI
Wynik zaokrąglamy i utrzymujemy w zakresie od 0 do 100. Wzmocnienie AI obniża wynik: tam, gdzie AI głównie pomaga ludziom w pracy, mniej prawdopodobne jest, że ją przejmie.
Krok 3: kalibracja
17 marca 2026 r. ten sam model językowy przejrzał wyniki bazowe w niewielkich partiach. Widział tylko nazwy zawodów i ich wyniki oraz wytyczne z typowymi poziomami (na przykład 55 lub więcej dla pracy polegającej głównie na przetwarzaniu tekstu lub danych, od 15 do 35 dla pracy fizycznej w nieprzewidywalnym otoczeniu) i docelowym rozkładem z medianą około 50. Jeśli uznał, że wynik odbiega o więcej niż 8 punktów, proponował nowy i to on stawał się wynikiem końcowym.
Ten krok zmienił 2411 z 2982 wyników (81%), głównie w górę: mediana zmiany to 11 punktów, a średni wynik wzrósł z 29 do 45. Wynik końcowy łączy więc wzór oparty na umiejętnościach z oceną modelu i może się różnić od tego, co dałyby same trzy liczby pokazane na stronie.
Piszemy o tym otwarcie, bo to wpływa na sposób czytania wyniku: lepiej nadaje się do porównywania zawodów między sobą niż do mierzenia bezwzględnego poziomu ryzyka.
Poziomy ryzyka
| Wynik | Poziom | Liczba zawodów |
|---|---|---|
| 0–14 | Bardzo niskie | 243 |
| 15–34 | Niskie | 826 |
| 35–54 | Umiarkowane | 890 |
| 55–74 | Wysokie | 706 |
| 75–100 | Bardzo wysokie | 317 |
Mediana wyniku dla wszystkich zawodów wynosi 44.
Co jeszcze pokazuje strona ryzyka AI
- Najbardziej zagrożone umiejętności: pięć umiejętności zawodu z najwyższą podatnością na automatyzację.
- Najbardziej odporne umiejętności: pięć z najniższą podatnością.
- Umiejętności wzmacniane przez AI: do pięciu umiejętności z najwyższą oceną wsparcia powyżej 0,5.
- Bezpieczniejsze pokrewne zawody i ścieżki rozwoju: zawody z tej samej grupy ISCO z wyraźnie niższym wynikiem, wybrane podczas liczenia wyników.
- Zawody o podobnym wyniku: z tej samej grupy ISCO, w granicach 5 punktów.
- Teksty opisowe napisał 28 marca 2026 r. ten sam model językowy na podstawie wyniku i list umiejętności.
Ograniczenia
- Oceny to szacunki modelu językowego według naszych wytycznych. Nie zostały porównane z badaniem rzeczywistych zadań w pracy ani z danymi z rynku pracy.
- Wynik opiera się na opisie zawodu w ESCO. Ta sama nazwa stanowiska oznacza w praktyce różną pracę u różnych pracodawców, w różnych krajach i na różnych szczeblach.
- Nie uwzględnia zarobków, kosztów, przepisów, tempa wdrażania AI przez pracodawców ani popytu na daną pracę.
- Kalibracja przybliżyła wyniki do wybranego rozkładu, więc różnice między zawodami mówią więcej niż pojedyncza liczba.
- Wyniki pokazują stan z marca 2026 r., a narzędzia AI szybko się zmieniają.
Aktualizacje
Wszystkie wyniki policzyliśmy 17 marca 2026 r. i od tego czasu ich nie zmienialiśmy. Gdy przeliczymy je ponownie, na przykład po nowej wersji ESCO albo po zmianie metody, na tej stronie pojawi się data i opis zmian.
Jak cytować
Nestorbot (2026). Wskaźnik ryzyka AI (AI Disruption Index), wersja metody 1 (wyniki z 17 marca 2026 r.). https://www.nestorbot.com/pl/disruption/methodology
Cytując wynik konkretnego zawodu, podaj link do jego strony ryzyka AI, na przykład https://www.nestorbot.com/pl/disruption/jubiler.
Dane o zawodach i umiejętnościach: klasyfikacja ESCO v1.2.1, © Unia Europejska, https://esco.ec.europa.eu